Is de hel echt?

Waarom de woorden van Jezus geen ruimte laten om de hel als een verzinsel of beeldspraak weg te zetten

Is de hel echt?

Waarom de woorden van Jezus geen ruimte laten om de hel als een verzinsel of beeldspraak weg te zetten

Ja, de hel is volgens de Bijbel werkelijk. Jezus sprak over de hel als een plaats van oordeel na de dood. Hij waarschuwde voor het helse vuur, pijniging en een oordeel van God dat ernstiger is dan de lichamelijke dood. De hel is geen middeleeuwse kerkelijke uitvinding, geen beeld voor een slecht geweten en niet slechts ellende op aarde. Jezus Christus stierf en stond op om zondaren van Gods komende oordeel te redden.

Is de hel echt? Wat zegt de Bijbel?

Is de hel werkelijk een bestaande plaats?

Of is zij slechts:

een middeleeuws angstverhaal;
een symbool voor schuldgevoel;
een voorstelling waarmee kerken mensen onder druk zetten;
een ander woord voor ellende op aarde;
beeldspraak die niet letterlijk genomen hoeft te worden?

De hel is een aangrijpend onderwerp. Het is begrijpelijk dat mensen liever zouden geloven dat zij niet bestaat.

Maar een waarheid verdwijnt niet doordat zij ernstig of onaangenaam is.

De vraag is daarom niet:

Wat vinden wij redelijk, prettig of voorstelbaar?

De beslissende vraag is:

Wat heeft God in Zijn Woord bekendgemaakt?

Dezelfde Bijbel die spreekt over Gods liefde, de hemel en het eeuwige leven, waarschuwt ook voor oordeel en hel.

Wij kunnen niet op grond van de Bijbel geloven dat de hemel werkelijk bestaat en vervolgens de hel afwijzen omdat die waarheid ons minder goed uitkomt.

Voor een volledig overzicht van de Bijbelse leer kunt u eerst of later lezen: Wat is de hel volgens de Bijbel?

Waarom twijfelen mensen aan de hel?

Veel mensen twijfelen niet aan de hel omdat de Bijbel er niets over zegt.

Zij twijfelen omdat de gedachte aan de hel moeilijk te aanvaarden is.

Er wordt dan gezegd:

„Ik kan mij niet voorstellen dat de hel echt bestaat.”
„Dit past niet bij mijn beeld van God.”
„Een liefdevolle God zou zoiets nooit toelaten.”
„Het vuur zal wel alleen symbolisch bedoeld zijn.”
„De hel is door de kerk bedacht om mensen bang te maken.”

Maar ons voorstellingsvermogen bepaalt de werkelijkheid niet.

God zegt:

„Want Mijn gedachten zijn niet ulieder gedachten, en uw wegen zijn niet Mijn wegen, spreekt de HEERE.”

— Jesaja 55:8

God kent wat wij niet kennen.

Hij kent Zijn eigen volmaakte heiligheid.

Hij kent de werkelijke ernst van de zonde.

Hij kent ieder mens volledig.

Hij kent iedere daad, ieder woord, ieder motief en iedere verworpen waarschuwing.

Daarom kan ons gevoel nooit de hoogste rechter over Gods Woord zijn.

Wanneer de Schrift duidelijk spreekt, moeten onze gedachten door de Schrift worden gecorrigeerd. Wij mogen de Schrift niet aanpassen aan onze gedachten.

Jezus Christus waarschuwde Zelf voor de hel

De sterkste bevestiging dat de hel werkelijk bestaat, komt uit de woorden van Jezus Christus Zelf.

Hij zei:

„En vreest u niet voor degenen, die het lichaam doden, en de ziel niet kunnen doden; maar vreest veel meer Hem, Die beide ziel en lichaam kan verderven in de hel.”

— Mattheüs 10:28

Jezus maakte hier onderscheid tussen twee oordelen.

Mensen kunnen het lichaam doden. Hun macht eindigt echter bij de lichamelijke dood.

Gods oordeel gaat verder.

Jezus waarschuwde daarom voor Hem Die „beide ziel en lichaam kan verderven in de hel”.

Dit kan niet slechts gaan over een moeilijk leven, verdriet, schuldgevoel of tijdelijke ellende op aarde. Jezus plaatste Gods oordeel juist tegenover het doden van het aardse lichaam.

Hij sprak ook over:

„het helse vuur”

— Mattheüs 5:22

En over:

„het eeuwige vuur”

— Mattheüs 25:41

Ook zei Hij:

„Waar hun worm niet sterft, en het vuur niet uitgeblust wordt.”

— Markus 9:48

De hel is dus niet ontstaan uit latere kerkelijke tradities.

De waarschuwingen staan in de woorden van Jezus Zelf.

Wie Jezus alleen gelooft wanneer Hij over liefde, vergeving en de hemel spreekt, maar Hem niet gelooft wanneer Hij voor de hel waarschuwt, aanvaardt niet werkelijk Zijn volledige getuigenis.

Jezus is niet alleen de liefdevolle Zaligmaker.

Hij is ook de waarachtige Getuige Die mensen waarschuwt voor het komende oordeel.

Jezus sprak over een plaats na de dood

Lukas 16 bevat een van de duidelijkste Bijbelse gedeelten over de werkelijkheid na het sterven.

Jezus vertelde over een rijke man en een bedelaar met de naam Lazarus.

„En het geschiedde, dat de bedelaar stierf, en van de engelen gedragen werd in den schoot van Abraham. En de rijke stierf ook, en werd begraven.”

— Lukas 16:22

De rijke man stierf en werd begraven.

Zijn aardse leven was voorbij.

Toch ging de geschiedenis verder:

„En als hij in de hel zijn ogen ophief, zijnde in de pijn, zag hij Abraham van verre, en Lazarus in zijn schoot.”

— Lukas 16:23

De rijke man was dood en begraven, maar hij hield niet op te bestaan.

Hij opende zijn ogen.

Hij kon zien.

Hij kon spreken.

Hij besefte waar hij was.

Hij zei:

„Want ik lijd smarten in deze vlam.”

— Lukas 16:24

Later noemde hij zijn verblijfplaats:

„deze plaats der pijniging”

— Lukas 16:28

Dat is bijzonder duidelijk.

De hel wordt hier een plaats genoemd.

Niet een gevoel.

Niet een ongelukkig leven op aarde.

Niet alleen het graf waarin zijn lichaam was begraven.

De rijke man was gestorven, begraven en bevond zich daarna bewust in „deze plaats der pijniging”.

De uitgebreide vraag wat precies met een ongelovige gebeurt tussen zijn dood en het laatste oordeel wordt behandeld in: Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?

Is de rijke man en Lazarus slechts een gelijkenis?

Sommigen proberen de kracht van Lukas 16 weg te nemen door te zeggen:

„Het is maar een gelijkenis.”

De Bijbel noemt deze geschiedenis nergens uitdrukkelijk een gelijkenis.

Bovendien wordt Lazarus met name genoemd. Dat is opvallend, omdat Jezus in Zijn gebruikelijke gelijkenissen geen namen aan de hoofdpersonen gaf.

Maar zelfs wanneer iemand Lukas 16 toch als een gelijkenis beschouwt, verdwijnt de werkelijkheid van het oordeel nog steeds niet.

Een gelijkenis gebruikt een voorstelling om een waarheid duidelijk te maken.

De vraag blijft dan:

Waarvan is deze voorstelling een afbeelding?

Jezus beschreef een man die:

stierf;
werd begraven;
daarna bij bewustzijn was;
zich in pijn bevond;
wist dat hij op een bepaalde plaats was;
die plaats niet kon verlaten.

Het woord „gelijkenis” verandert die waarschuwing niet in het tegenovergestelde.

Jezus zou geen volledig onware voorstelling van de toestand na de dood gebruiken om mensen juist over de gevolgen van hun leven en ongeloof te waarschuwen.

Ook als men Lukas 16 een gelijkenis noemt, leert het gedeelte nog steeds dat er na de dood een bewuste en onomkeerbare werkelijkheid van oordeel bestaat.

Is de hel alleen beeldspraak?

De Bijbel gebruikt verschillende woorden en beelden voor het oordeel:

vuur;
een vurige oven;
buitenste duisternis;
wening;
knersing der tanden;
pijniging;
verderf;
een onuitblusselijk vuur.

Sommigen concluderen daaruit dat de hel niet werkelijk bestaat.

Maar beeldende taal maakt een werkelijkheid niet onwerkelijk.

Wanneer Jezus een beeld gebruikt, verwijst dat beeld ergens naar.

Als vuur beeldspraak zou zijn, blijft de vraag:

Waarvan is het vuur dan een beeld?

Het antwoord kan niet zijn: van niets.

Het beeld verwijst naar een werkelijk en ernstig oordeel.

Beeldspraak maakt de werkelijkheid bovendien niet automatisch minder erg. Een beeld wordt juist gebruikt om een werkelijkheid begrijpelijk en indringend over te brengen.

Jezus zei:

„De Zoon des mensen zal Zijn engelen uitzenden, en zij zullen uit Zijn Koninkrijk vergaderen al de ergernissen, en degenen, die de ongerechtigheid doen; en zullen dezelve in den vurigen oven werpen; daar zal wening zijn en knersing der tanden.”

— Mattheüs 13:41-42

Hier zien wij:

een toekomstig handelen van Christus;
engelen die mensen bijeenbrengen;
een scheiding;
een plaats van oordeel;
wening en knersing der tanden.

Dit is geen beschrijving van een slecht humeur, een schuldgevoel of algemene ellende in het leven.

Het gaat om werkelijk toekomstig oordeel.

De vraag hoe de Schrift de omstandigheden van dit oordeel precies beschrijft, wordt volledig uitgewerkt in: Hoe ziet de hel eruit volgens de Bijbel?

De hel is geen middeleeuwse kerkelijke uitvinding

De leer van het oordeel bestond al lang voordat middeleeuwse kerken, kunstwerken en angstpredikers bestonden.

Het Oude Testament spreekt reeds over een toekomstige opstanding:

„En velen van die, die in het stof der aarde slapen, zullen ontwaken, dezen ten eeuwigen leven, en genen tot versmaadheden, en tot eeuwige afgrijzing.”

— Daniël 12:2

Jesaja schreef:

„Want hun worm zal niet sterven, en hun vuur zal niet uitgeblust worden, en zij zullen allen vlees een afgrijzing wezen.”

— Jesaja 66:24

Jezus gebruikte later dezelfde woorden toen Hij voor het oordeel waarschuwde.

De leer van de hel is daarom niet afkomstig van:

middeleeuwse schilderijen;
kerkelijke tradities;
menselijke visioenen;
buiten-Bijbelse verhalen;
predikers die angst wilden gebruiken.

Mensen kunnen onbijbelse details aan de hel hebben toegevoegd.

Zij kunnen haar verkeerd hebben gebruikt om macht uit te oefenen.

Zij kunnen speculatieve verhalen hebben verteld die niet in de Schrift staan.

Maar misbruik van een Bijbelse waarheid maakt die waarheid zelf niet onwaar.

Wij geloven niet in de hel omdat een kerk haar leert.

Wij geloven in de hel omdat God er in Zijn Woord voor waarschuwt.

Het woord ‘hel’ staat niet overal even vaak

Soms wordt gezegd dat de hel niet belangrijk kan zijn omdat het woord niet in ieder Bijbelboek even vaak voorkomt.

Vooral van het Evangelie van Johannes wordt gezegd dat het woord „hel” daar nauwelijks of niet op dezelfde wijze gebruikt wordt.

Maar een Bijbelse waarheid hangt niet af van de vraag hoe vaak één Nederlands woord in één Bijbelboek staat.

De vier Evangeliën vullen elkaar aan. Niet iedere uitspraak van Jezus staat in ieder Evangelie.

Johannes schrijft:

„En er zijn nog vele andere dingen, die Jezus gedaan heeft, welke, zo zij elk bijzonder geschreven werden, ik acht, dat ook de wereld zelve de geschreven boeken niet zou bevatten.”

— Johannes 21:25

Bovendien leert Johannes de werkelijkheid van het oordeel zeer duidelijk.

Jezus zei:

„Die in Hem gelooft, wordt niet veroordeeld, maar die niet gelooft, is alrede veroordeeld, dewijl hij niet heeft geloofd in den Naam des eniggeboren Zoons van God.”

— Johannes 3:18

En Johannes schreef:

„Die in den Zoon gelooft, die heeft het eeuwige leven; maar die den Zoon ongehoorzaam is, die zal het leven niet zien, maar de toorn Gods blijft op hem.”

— Johannes 3:36

Jezus sprak ook over:

„de opstanding der verdoemenis”

— Johannes 5:29

Johannes gebruikt dus woorden als:

veroordeeld;
verderven;
toorn van God;
verdoemenis.

Het ontbreken van één bepaald woord wist de beschreven werkelijkheid niet uit.

De vraag is niet alleen waar het Nederlandse woord „hel” staat.

De vraag is wat de gehele Schrift leert over het oordeel na de dood.

De hel is niet alleen ellende op aarde

Mensen zeggen soms:

„De hel is hier op aarde.”

Daarmee bedoelen zij dat oorlog, ziekte, misbruik, verdriet en wanhoop het leven verschrikkelijk kunnen maken.

Het is waar dat deze wereld veel lijden kent.

Maar dat is niet wat Jezus bedoelde met de hel.

De rijke man kwam pas na zijn sterven en begrafenis in „deze plaats der pijniging”.

Jezus waarschuwde voor God Die na de macht van lichamelijke moordenaars nog verder kan oordelen.

Paulus schreef over Jezus Christus:

„Met vlammend vuur wraak doende over degenen, die God niet kennen, en over degenen, die het Evangelie van onzen Heere Jezus Christus niet gehoorzaam zijn.”

„Dewelken zullen tot straf lijden het eeuwig verderf, van het aangezicht des Heeren, en van de heerlijkheid Zijner sterkte.”

— 2 Thessalonicenzen 1:8-9

Dit beschrijft niet de gewone ellende van het huidige leven.

Het is toekomstig oordeel bij de openbaring van Jezus Christus.

De hel is daarom niet slechts een benaming voor psychisch lijden, oorlog of een verwoest leven.

De hel is een werkelijkheid die volgt op het sterven van iemand die zonder Christus blijft.

De hel is niet hetzelfde als het graf

Een ander bezwaar is dat „hel” eigenlijk alleen „graf” zou betekenen.

Het is waar dat achter Nederlandse vertalingen verschillende Hebreeuwse en Griekse woorden staan. Daarom moeten teksten zorgvuldig in hun verband worden onderzocht.

Maar Lukas 16 kan niet worden verklaard als alleen een graf waarin een dood lichaam bewusteloos ligt.

De rijke man was begraven en daarna:

hief hij zijn ogen op;
zag hij Abraham;
sprak hij;
voelde hij pijn;
herinnerde hij zich zijn broers;
verlangde hij naar verlichting.

Een stoffelijk graf doet deze dingen niet.

Ook Mattheüs 10:28 maakt onderscheid tussen het doden van het lichaam en Gods verdere oordeel over ziel en lichaam in de hel.

Daarom kan ieder gebruik van „hel” niet eenvoudig worden herleid tot alleen de begraafplaats van een lichaam.

De verschillende Bijbelse woorden en hun onderlinge betekenis worden afzonderlijk behandeld in: Sjeool, Hades en Gehenna uitgelegd

Als de hel niet bestaat, waarvan redt Christus dan?

De werkelijkheid van het oordeel raakt rechtstreeks de betekenis van het kruis.

Waarom moest de Zoon van God mens worden?

Waarom moest Hij lijden?

Waarom moest Hij Zijn bloed vergieten?

Waarom moest Hij voor onze zonden sterven?

Waarom spreekt de Bijbel over redding van de komende toorn?

Paulus schreef:

„Veel meer dan, zijnde nu gerechtvaardigd door Zijn bloed, zullen wij door Hem behouden worden van den toorn.”

— Romeinen 5:9

En over Jezus:

„Die ons verlost van den toekomenden toorn.”

— 1 Thessalonicenzen 1:10

Christus redt niet alleen van een ongelukkig gevoel.

Hij redt niet alleen van slechte gewoonten of problemen tijdens het aardse leven.

Hij redt zondaren van Gods werkelijke en komende oordeel.

Wanneer er geen oordeel bestaat, verliest het woord „redding” zijn ernst.

Dan wordt ook onduidelijk waarom de Zoon van God zo’n verschrikkelijke prijs moest betalen.

Maar het kruis laat zien hoe ernstig onze verloren toestand werkelijk was.

God heeft het oordeel niet ontkend.

Hij heeft Zijn Zoon gegeven om schuldige mensen ervan te redden.

De hel is echt, maar Christus redt

De Bijbelse waarschuwing voor de hel is ernstig.

Maar de boodschap van de Bijbel eindigt niet bij het oordeel.

Jezus Christus kwam om zondaren te redden.

Hij:

stierf voor onze zonden;
werd begraven;
stond lichamelijk op uit de doden.

„Christus gestorven is voor onze zonden, naar de Schriften; en dat Hij is begraven, en dat Hij is opgewekt ten derden dage, naar de Schriften.”

— 1 Korinthe 15:3-4

Hij betaalde de volledige prijs voor onze zonden.

Redding wordt daarom niet verdiend door goede werken, religie, doop, sacramenten of een verbeterd leven.

Jezus zegt:

„Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Die Mijn woord hoort, en gelooft Hem, Die Mij gezonden heeft, die heeft het eeuwige leven, en komt niet in de verdoemenis, maar is uit den dood overgegaan in het leven.”

— Johannes 5:24

Wie in Jezus Christus gelooft:

heeft eeuwig leven;
komt niet in de verdoemenis;
is uit de dood overgegaan in het leven.

De hel is werkelijk.

Maar ook de redding is werkelijk.

De vraag is niet of u goed genoeg bent.

De vraag is of u Jezus Christus vertrouwt als Degene Die ook voor uw zonden stierf en opstond.

Hoe word ik gered volgens de Bijbel?

Lees hoe u vandaag eeuwig leven kunt ontvangen door geloof in Jezus Christus alleen.

Veelgestelde vragen

Staat de hel werkelijk in de Bijbel?

Ja. Jezus sprak onder meer over de hel, het helse vuur, het eeuwige vuur en een plaats van pijniging. Ook het Oude Testament en de apostelen spreken over toekomstig oordeel na de dood.

Heeft Jezus Zelf voor de hel gewaarschuwd?

Ja. Enkele van de duidelijkste waarschuwingen staan juist in de woorden van Jezus, onder meer in Mattheüs 5, Mattheüs 10, Mattheüs 13, Mattheüs 25, Markus 9 en Lukas 16.

Is de hel slechts een symbool?

Ook wanneer een bepaalde omschrijving beeldend zou zijn, verwijst zij naar een werkelijk oordeel. Beeldspraak betekent niet dat de werkelijkheid achter het beeld niet bestaat.

Is Lukas 16 alleen een gelijkenis?

De tekst noemt de geschiedenis niet uitdrukkelijk een gelijkenis. Maar zelfs wanneer iemand haar zo beschouwt, leert Jezus nog steeds een bewuste en onomkeerbare werkelijkheid na de dood.

Is de hel alleen een ander woord voor het graf?

Niet in alle teksten. In Lukas 16 was de rijke man begraven, maar hij bevond zich daarna bewust in pijn. Mattheüs 10:28 spreekt eveneens over een oordeel dat verder gaat dan het doden van het lichaam.

Is de hel hetzelfde als de poel des vuurs?

Nee. De Bijbel maakt onderscheid tussen de huidige hel en de uiteindelijke poel des vuurs na het laatste oordeel. Lees hierover: Wat is het verschil tussen de hel en de poel des vuurs?

Is de straf van de hel werkelijk eeuwig?

Jezus en de apostelen spreken over eeuwige pijn, eeuwig vuur en een oordeel waaraan geen einde komt. Deze vraag wordt volledig behandeld in: Is de hel eeuwig?