De hel: onderzoek wat de Bijbel werkelijk leert
Zonder traditie, sensatie of verzachting
Begin hier
Is de hel echt?
Heeft Jezus werkelijk over de hel gesproken, of gaat het slechts om beeldspraak, religie of menselijke traditie?
Hoe ziet de hel eruit?
Wat zegt de Schrift over vuur, duisternis, pijn, dorst, herinnering, wening en het ontbreken van iedere ontsnapping?
Is de hel eeuwig?
Waarom spreekt de Bijbel over eeuwige pijn, onuitblusselijk vuur en een oordeel waaraan geen einde komt?
Wat gebeurt er na de dood?
Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?
Wat gebeurt er tussen het sterven van een ongelovige en het laatste oordeel voor de grote witte troon?
Wat is het verschil tussen de hel en de poel des vuurs?
De huidige hel is niet hetzelfde als de definitieve poel des vuurs. Openbaring 20 laat de volgorde duidelijk zien.
Sjeool, Hades en Gehenna uitgelegd
Achter „hel” staan verschillende Bijbelse woorden. Wat betekenen ze en waarin verschillen ze?
Bezwaren en misverstanden
Wie gaat naar de hel volgens de Bijbel?
De beslissende scheiding loopt niet tussen goede en slechte mensen, maar tussen wie in Christus gelooft en wie zonder Hem blijft.
Waarom bestaat de hel als God liefde is?
Gods liefde en Gods rechtvaardigheid spreken elkaar niet tegen. Juist het kruis laat beide volmaakt zien.
Is er na de dood nog een tweede kans?
Kan iemand na zijn sterven alsnog gered worden, zijn schuld afbetalen of door gebeden van anderen worden geholpen?
HET HOOFDARTIKEL
Wat is de hel volgens de Bijbel?
De hel is geen gemakkelijk onderwerp. Zij is ernstig, confronterend en aangrijpend.
Toch mogen wij haar niet verzwijgen.
Jezus Christus waarschuwde Zelf voor de hel. Hij sprak over vuur, pijn, buitenste duisternis, wening, knersing der tanden en een oordeel waaraan geen mens kan ontsnappen.
Die waarschuwingen zijn niet gegeven om mensen zonder hoop achter te laten. Zij laten juist zien waarom wij een Zaligmaker nodig hebben.
Zonder oordeel verliest het woord redding zijn betekenis. Zonder de werkelijkheid van de hel begrijpen wij niet waarvan Christus redt en waarom Zijn dood aan het kruis zo noodzakelijk was.
De hel maakt het Evangelie niet minder liefdevol.
De hel laat zien hoe groot Gods redding werkelijk is.
Wat is de hel?
De hel is volgens de Bijbel een werkelijke plaats van bewust oordeel voor hen die zonder God en zonder Christus sterven.
Daarbij moet een belangrijk onderscheid worden gemaakt.
De Bijbel spreekt over:
- de huidige plaats waar overleden ongelovigen bewust het oordeel verwachten;
- het laatste oordeel voor de grote witte troon;
- de poel des vuurs, die de tweede dood wordt genoemd.
Deze zijn met elkaar verbonden, maar zij zijn niet volkomen hetzelfde.
In Lukas 16 stierf de rijke man en werd zijn lichaam begraven. Toch hield hij niet op te bestaan:
„En de rijke stierf ook, en werd begraven. En als hij in de hel zijn ogen ophief, zijnde in de pijn…”
— Lukas 16:22-23
In Openbaring 20 geeft de hel later haar doden terug. Zij worden geoordeeld en vervolgens in de poel des vuurs geworpen.
De huidige hel is dus nog niet het eindpunt. De poel des vuurs is de definitieve bestemming na het laatste oordeel.
Lees hierover verder in: het verschil tussen de hel en de poel des vuurs.
De hel is een werkelijke plaats
Sommigen spreken over de hel alsof zij alleen een symbool is voor schuldgevoel, een ongelukkig leven of innerlijke leegte.
Dat is niet hoe Jezus erover sprak.
De rijke man in Lukas 16 noemde de hel:
„deze plaats der pijniging”
— Lukas 16:28
Een gemoedstoestand is geen plaats waar iemand na zijn dood aankomt. De rijke man wist waar hij was. Hij kon zien, spreken, denken, verlangen en zich zijn broers herinneren.
Jezus waarschuwde eveneens:
„Maar vreest veel meer Dengene, Die beide ziel en lichaam kan verderven in de hel.”
— Mattheüs 10:28
Hij sprak niet over een tijdelijk onaangenaam gevoel. Hij waarschuwde voor een werkelijk oordeel van God.
Ook zei Hij:
„Gaat weg van Mij, gij vervloekten, in het eeuwige vuur, hetwelk den duivel en zijn engelen bereid is.”
— Mattheüs 25:41
De hel is geen kerkelijke uitvinding en geen middeleeuws angstverhaal. De duidelijkste waarschuwingen kwamen uit de mond van Jezus Christus Zelf.
Een uitgebreid Schriftuurlijk bewijs vindt u in: Is de hel echt?.
De mens houdt bij de dood niet op te bestaan
De rijke man stierf en werd begraven. Zijn aardse lichaam lag in het graf, maar hijzelf was bij bewustzijn.
„En als hij in de hel zijn ogen ophief, zijnde in de pijn, zag hij Abraham van verre, en Lazarus in zijn schoot.”
— Lukas 16:23
Hij kon waarnemen.
Hij kon spreken.
Hij voelde pijn.
Hij had dorst.
Hij herinnerde zich zijn aardse leven.
Hij dacht aan zijn vijf broers.
Hij begreep dat zij dezelfde plaats moesten vermijden.
Zijn dood had zijn bestaan dus niet beëindigd. Ook was hij niet bewusteloos geworden. Zijn lichaam was begraven, maar hijzelf bevond zich in de hel.
De Schrift zegt:
„En gelijk het den mensen gezet is, eenmaal te sterven, en daarna het oordeel.”
— Hebreeën 9:27
De dood is niet het einde van de mens. Zij beëindigt zijn leven op aarde en brengt hem voor de werkelijkheid van de eeuwigheid.
Meer hierover staat in: Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?.
De hel is een plaats van bewust lijden
De Bijbel gebruikt ernstige woorden om het oordeel te beschrijven.
De rijke man riep:
„Vader Abraham, ontferm u mijner, en zend Lazarus, dat hij het uiterste zijns vingers in het water dope, en verkoele mijn tong; want ik lijd smarten in deze vlam.”
— Lukas 16:24
Deze woorden laten verschillende werkelijkheden zien.
Er is bewustzijn
De rijke man wist waar hij was. Hij was niet gevoelloos en ook niet vernietigd.
Er is pijn
Hij zei niet slechts dat hij bedroefd was. Hij sprak over smarten en pijniging.
Er is dorst
Hij verlangde niet naar een vat water, maar naar één druppel aan het uiterste van een vinger.
Er is herinnering
Abraham zei tegen hem:
„Kind, gedenk…”
— Lukas 16:25
Zijn geheugen was niet uitgewist. Hij kon terugdenken aan zijn leven en aan de waarschuwingen die hij had ontvangen.
Er is geen ontsnapping
Abraham zei:
„En boven dit alles, tussen ons en ulieden is een grote kloof gevestigd…”
— Lukas 16:26
Niemand kon van de ene zijde naar de andere overgaan.
Er is bezorgdheid over anderen
De rijke man dacht aan zijn vijf broers. Hij wilde voorkomen dat zij eveneens in „deze plaats der pijniging” zouden komen.
Maar zijn bezorgdheid kon hen niet meer bereiken. De tijd waarin hij had kunnen spreken, geloven en handelen, was voorbij.
De volledige Bijbelse beschrijving wordt behandeld in: Hoe ziet de hel eruit?.
Vuur en buitenste duisternis
De Bijbel beschrijft het uiteindelijke oordeel onder meer als vuur.
„Waar hun worm niet sterft, en het vuur niet uitgeblust wordt.”
— Markus 9:48
Johannes de Doper sprak over:
„onuitblusselijk vuur”
— Mattheüs 3:12
Jezus sprak daarnaast over buitenste duisternis:
„Werpt hem uit in de buitenste duisternis; daar zal zijn wening en knersing der tanden.”
— Mattheüs 22:13
Wij hoeven niet te kiezen tussen vuur en duisternis. Beide zijn Bijbelse beschrijvingen van het oordeel.
Ook moeten wij deze woorden niet aanpassen aan wat binnen onze aardse ervaring gemakkelijk voorstelbaar is. De vraag is niet hoe wij vuur en duisternis natuurkundig met elkaar combineren.
De vraag is wat God met deze woorden bekendmaakt.
De Schrift beschrijft een oordeel van pijn, verlatenheid, machteloosheid, wening en knersing der tanden. Geen van deze beschrijvingen geeft aanleiding om de ernst te verzachten.
De huidige hel is niet de poel des vuurs
Openbaring 20 geeft een duidelijke volgorde.
„En de zee gaf de doden, die in haar waren; en de dood en de hel gaven de doden, die in hen waren; en zij werden geoordeeld, een iegelijk naar hun werken.”
— Openbaring 20:13
De hel geeft haar doden terug. Dat betekent dat de hel zelf nog niet de laatste bestemming is.
Daarna staat er:
„En de dood en de hel werden geworpen in den poel des vuurs; dit is de tweede dood. En zo iemand niet gevonden werd geschreven in het boek des levens, die werd geworpen in den poel des vuurs.”
— Openbaring 20:14-15
De Bijbelse volgorde is daarom:
- de ongelovige sterft;
- hij bevindt zich bewust in de hel;
- hij wordt uit de doden opgewekt;
- hij verschijnt voor de grote witte troon;
- hij wordt geoordeeld;
- hij wordt in de poel des vuurs geworpen.
De hel is verschrikkelijk, maar zelfs de huidige hel gaat nog vooraf aan het definitieve oordeel.
De poel des vuurs wordt „de tweede dood” genoemd. Dit betekent niet dat iemand ophoudt te bestaan. Openbaring beschrijft haar als een plaats van blijvende en bewuste straf.
Het oordeel voor de grote witte troon
Johannes schrijft:
„En ik zag een groten witten troon, en Dengene, Die daarop zat, van Wiens aangezicht de aarde en de hemel wegvloden, en geen plaats is voor die gevonden.”
„En ik zag de doden, klein en groot, staande voor God; en de boeken werden geopend; en een ander boek werd geopend, dat des levens is; en de doden werden geoordeeld uit hetgeen in de boeken geschreven was, naar hun werken.”
— Openbaring 20:11-12
Voor deze troon verdwijnen alle menselijke verschillen.
Klein en groot staan voor God.
Arm en rijk staan voor God.
Religieus en niet-religieus staan voor God.
Bekend en onbekend staan voor God.
Niemand wordt vergeten. Niemand kan zich verbergen. Niemand kan zijn daden herschrijven.
De boeken worden geopend en de doden worden geoordeeld naar hun werken. Gods oordeel is daarom niet willekeurig. Hij kent ieder woord, iedere daad en iedere verborgen gedachte.
Maar vervolgens wordt nog een ander boek genoemd: het boek des levens.
De werken bepalen niet of iemand door zijn eigen goedheid alsnog het eeuwige leven verdient. De beslissende vraag is of zijn naam in het boek des levens staat.
„En zo iemand niet gevonden werd geschreven in het boek des levens, die werd geworpen in den poel des vuurs.”
— Openbaring 20:15
Goede werken kunnen een mens niet in het boek des levens schrijven. Eeuwig leven is geen loon dat een zondaar verdient, maar een gave die hij alleen door Jezus Christus ontvangt.
Is de hel werkelijk eeuwig?
Jezus zei:
„En dezen zullen gaan in de eeuwige pijn; maar de rechtvaardigen in het eeuwige leven.”
— Mattheüs 25:46
In hetzelfde vers gebruikt Jezus „eeuwige” voor zowel de pijn als het leven.
Wanneer het eeuwige leven werkelijk zonder einde is, kan de eeuwige pijn niet plotseling tijdelijk worden gemaakt.
Ook Openbaring zegt:
„En de rook van hun pijniging gaat op in alle eeuwigheid; en zij hebben geen rust dag en nacht…”
— Openbaring 14:11
De Bijbel beschrijft de hel daarom niet als:
- een tijdelijke straf;
- een zuiveringsplaats;
- een tweede mogelijkheid;
- een toestand die eindigt in vernietiging;
- een weg waarlangs uiteindelijk iedereen alsnog wordt gered.
De straf is eeuwig omdat de Schrift haar eeuwig noemt.
Een uitgebreide behandeling van vernietigingsleer, alverzoening en tijdelijke straf staat in: Is de hel eeuwig?.
Wie gaat naar de hel?
Veel mensen vergelijken zichzelf met anderen.
Zij denken:
„Ik ben geen moordenaar.”
„Ik leef behoorlijk.”
„Ik help andere mensen.”
„Ik ben gedoopt.”
„Ik ben lid van een kerk.”
„Ik geloof dat God bestaat.”
Maar de beslissende scheiding loopt niet tussen mensen die zich netjes gedragen en mensen die zichtbaar slecht leven.
De Bijbel zegt:
„Want zij hebben allen gezondigd, en derven de heerlijkheid Gods.”
— Romeinen 3:23
Iedereen heeft gezondigd. Niemand bereikt door zijn eigen leven Gods volmaakte rechtvaardigheid.
Daarom zegt Jezus niet dat alleen bijzonder slechte mensen veroordeeld zijn. Hij zegt:
„Die in Hem gelooft, wordt niet veroordeeld, maar die niet gelooft, is alrede veroordeeld…”
— Johannes 3:18
De beslissende vraag is daarom niet:
Bent u beter dan andere mensen?
Maar:
Hebt u in Jezus Christus geloofd als uw Zaligmaker?
Een kerk kan u niet redden.
Een sacrament kan u niet redden.
Uw goede bedoelingen kunnen u niet redden.
Uw werken kunnen uw zonden niet uitwissen.
Alleen Jezus Christus kan redden.
Lees hierover verder in: Wie gaat naar de hel volgens de Bijbel?.
Waarom is de hel rechtvaardig?
De hel is geen uitbarsting van ongecontroleerde woede. Zij is het oordeel van een volmaakt heilige en rechtvaardige God.
God beoordeelt geen mens verkeerd.
Hij kent alle omstandigheden.
Hij kent alle gedachten.
Hij kent ieder motief.
Hij kent ieder ontvangen licht.
Hij kent iedere verworpen waarschuwing.
De boeken voor de grote witte troon laten zien dat het oordeel volledig op waarheid berust.
Gods liefde betekent niet dat Hij zonde onverschillig moet behandelen. Een rechter die schuld bewust negeert, is geen liefdevolle rechter maar een onrechtvaardige rechter.
God is zowel liefdevol als rechtvaardig.
Deze eigenschappen ontmoeten elkaar volmaakt aan het kruis.
God heeft de zonde niet eenvoudig door de vingers gezien. Jezus Christus heeft de straf gedragen.
„Doch Hij is om onze overtredingen verwond, om onze ongerechtigheden is Hij verbrijzeld; de straf, die ons den vrede aanbrengt, was op Hem…”
— Jesaja 53:5
Christus stierf voor zondaren. Hij betaalde wat wij nooit konden betalen.
Daarom is het kruis niet alleen het grootste bewijs van Gods liefde. Het is ook de plaats waar Gods rechtvaardigheid zichtbaar werd.
Wie zegt: „Een liefdevolle God kan geen hel toelaten”, moet ook kijken naar wat die liefde heeft gedaan om mensen ervan te redden.
God gaf Zijn eniggeboren Zoon.
Christus stierf voor onze zonden.
De redding wordt vrij aangeboden.
Wie verloren gaat, gaat niet verloren omdat er geen Zaligmaker was, maar omdat hij niet in Hem heeft geloofd.
Lees ook:
Is er na de dood nog een tweede kans?
De rijke man in Lukas 16 vroeg om verlichting. Hij ontving die niet.
Hij wilde dat Lazarus naar zijn broers werd gestuurd. Ook dat verzoek werd niet ingewilligd.
Abraham zei:
„Zij hebben Mozes en de profeten; dat zij die horen.”
— Lukas 16:29
Het Woord van God moest tijdens hun aardse leven worden gehoord.
De grote kloof was gevestigd. Niemand kon vanuit de plaats van pijniging naar de plaats van vertroosting overgaan.
Er staat niet dat de rijke man na voldoende lijden mocht vertrekken.
Er staat niet dat levende familieleden hem konden helpen.
Er staat niet dat zijn toestand door gebeden, missen of offers kon veranderen.
Na de dood volgt het oordeel.
Daarom is er geen Bijbelse grond voor een vagevuur of een reddende tweede kans na het sterven.
Een volledige uitleg staat in: Vagevuur of een tweede kans na de dood.
Angst voor de hel is geen verkeerd motief
Soms wordt gezegd dat iemand niet in Christus zou mogen geloven omdat hij bang is voor de hel.
Maar waarom waarschuwde Jezus dan zo ernstig?
Een waarschuwing is bedoeld om gevaar bekend te maken. Het is geen teken van geestelijke onoprechtheid wanneer iemand schrikt van dat gevaar.
Wanneer een brandalarm afgaat, is het geen lage drijfveer om het gebouw te verlaten omdat u niet wilt verbranden.
Zo is het ook niet verkeerd om te beseffen:
Ik ben een zondaar. Ik ben veroordeeld. Ik wil niet naar de hel. Ik heb Christus nodig.
De angst zelf redt echter niet.
Spijt redt niet.
Een gebed redt niet.
Uw voornemen om beter te leven redt niet.
Jezus Christus redt.
De waarschuwing voor de hel moet u daarom niet slechts bang maken. Zij moet u naar de Zaligmaker leiden.
De enige ontsnapping aan de hel
De hel is werkelijk, maar niemand die dit leest hoeft daar terecht te komen.
God heeft de redding niet moeilijk, onduidelijk of onbereikbaar gemaakt.
De Bijbel zegt:
„Want het loon der zonde is de dood, maar de genadegift Gods is het eeuwige leven, door Jezus Christus, onzen Heere.”
— Romeinen 6:23
Het eeuwige leven is een gave.
Een gave wordt niet verdiend, afbetaald of door goede werken verworven. Zij wordt ontvangen.
Jezus Christus:
- stierf voor onze zonden;
- werd begraven;
- stond lichamelijk op uit de doden.
„Christus gestorven is voor onze zonden, naar de Schriften; en dat Hij is begraven, en dat Hij is opgewekt ten derden dage, naar de Schriften.”
— 1 Korinthe 15:3-4
Hij heeft alles volbracht wat nodig is om u te redden.
U wordt niet gered door uw leven te verbeteren.
U wordt niet gered door u bij een kerk aan te sluiten.
U wordt niet gered door sacramenten.
U wordt niet gered door genoeg verdriet over uw zonden te hebben.
U wordt niet gered door te beloven dat u voortaan goed zult leven.
U wordt gered door in Jezus Christus te geloven.
„Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Die in Mij gelooft, heeft het eeuwige leven.”
— Johannes 6:47
Niet: zal het misschien later ontvangen.
Niet: ontvangt het wanneer hij goed genoeg volhoudt.
Maar:
heeft het eeuwige leven.
De zaligheid is uit genade, door geloof en niet uit werken:
„Want uit genade zijt gij zalig geworden door het geloof; en dat niet uit u, het is Gods gave; niet uit de werken, opdat niemand roeme.”
— Efeze 2:8-9
Geloven betekent dat u uw vertrouwen niet meer stelt op uzelf, uw werken, uw kerk of uw godsdienst, maar op Jezus Christus en Zijn volbrachte werk.
Hij stierf ook voor uw zonden.
Hij stond op uit de dood.
Hij belooft eeuwig leven aan ieder die in Hem gelooft.
„Voorwaar, voorwaar zeg Ik u: Die Mijn woord hoort, en gelooft Hem, Die Mij gezonden heeft, die heeft het eeuwige leven, en komt niet in de verdoemenis, maar is uit den dood overgegaan in het leven.”
— Johannes 5:24
Wie in Christus gelooft:
- heeft eeuwig leven;
- komt niet in de verdoemenis;
- is uit de dood overgegaan in het leven;
- hoeft nooit naar de hel.
Dat is geen menselijke belofte.
Dat is de belofte van Jezus Christus.
Wat moet u nu doen?
Stel uzelf niet allereerst de vraag of u goed genoeg bent.
Dat bent u niet. Niemand is dat.
Vraag ook niet of u genoeg voelt, genoeg berouw hebt of genoeg veranderd bent.
De beslissende vraag is:
Gelooft u dat Jezus Christus ook voor uw zonden stierf, werd begraven en opstond, en vertrouwt u op Hem alleen voor het eeuwige leven?
Wanneer u in Hem gelooft, bent u gered.
Niet voor een proefperiode.
Niet totdat u opnieuw zondigt.
Niet zolang u goed genoeg leeft.
Maar voor eeuwig.
Lees nu verder:
Hoe word ik gered volgens de Bijbel?
Een eenvoudige en volledige uitleg van het Evangelie en hoe u vandaag zekerheid van het eeuwige leven kunt ontvangen.
Is redding alleen door geloof in Jezus Christus?
Waarom werken, religie, volharding en sacramenten niets aan het volbrachte werk van Christus kunnen toevoegen.
Hoe kom ik in de hemel?
Wat de Bijbel werkelijk zegt over de enige weg naar de hemel.
De Bijbelse conclusie
De hel is volgens de Bijbel:
- werkelijk;
- bewust;
- een plaats van pijniging;
- zonder ontsnapping;
- gevolgd door het laatste oordeel;
- onderscheiden van de poel des vuurs;
- rechtvaardig;
- eeuwig.
Maar de belangrijkste conclusie is niet alleen dat de hel bestaat.
De belangrijkste conclusie is dat Jezus Christus u ervan wil redden.
„Want alzo lief heeft God de wereld gehad, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft, opdat een iegelijk, die in Hem gelooft, niet verderve, maar het eeuwige leven hebbe.”
— Johannes 3:16
De hel is werkelijk.
Het oordeel komt.
Maar de Zaligmaker is gekomen.
Geloof in den Heere Jezus Christus, en gij zult zalig worden.
— Handelingen 16:31
VERDER LEZEN
Wat gebeurt er met een ongelovige na de dood?
Wat is het verschil tussen de hel en de poel des vuurs?
Wie gaat naar de hel volgens de Bijbel?
Sjeool, Hades en Gehenna uitgelegd
Wat is de hemel volgens de Bijbel?